Denemarken fotograferen stond al een tijdje op mijn lijstje. Niet omdat ik het land al goed kende, integendeel. Mijn avontuur Denemarken met de Kalloflex begon dus met weinig voorkennis. Buiten de klassieke beelden die je regelmatig op social media tegenkomt, wist ik eigenlijk maar weinig over het landschap, de kust en de vele historische plaatsen. Dat maakte deze reis juist interessant: drie weken met de mobiele studio door een voor mij volledig onbekend land.
Denemarken is het kleinste land van Scandinavië en heeft een verrassend afwisselend landschap. Weidse velden, glooiende heuvels, wandelende duinen en een kustlijn van duizenden kilometers wisselen elkaar af. Daar komt nog een bijzonder rijke geschiedenis bij, van de Vikingen tot middeleeuwse kerken kloosters en kastelen.
Voor mij was dit dus vooral een ontdekkingstocht. Niet alleen door Denemarken, maar ook naar de manier waarop ik het land fotografisch kon benaderen.
Denemarken fotograferen langs de Margrietroute
Na heel wat opzoekingswerk koos ik voor de Deense Margrietroute. Dit is een toeristische autoroute die dwars door Denemarken loopt. De volledige route is 4.218 kilometer lang en voert over landschappelijk mooie wegen langs honderden bezienswaardigheden.
De Margrietroute was voor mij een ideale manier om het land te ontdekken zonder vooraf een volledig vastgelegde fotolijst te maken. De route bepaalde voor een groot deel waar ik terechtkwam, terwijl ik onderweg kon beslissen wat fotografisch interessant was.
Voor deze reis had ik bovendien een bijkomende reden om voor een toeristische route te kiezen. Dit zou mijn eerste grote trip met de mobiele studio worden: drie weken onderweg in een volledig onbekend land. Dat betekende ook dat ik keuzes moest maken in mijn materiaal.
Waarom ik mijn 4×5-camera thuisliet
Hoewel ik mij vooral profileer als large format fotograaf, liet ik mijn 4×5-camera deze keer bewust thuis.
Dat klinkt misschien vreemd voor een reis die uiteindelijk grotendeels om fotografie zou draaien. Toch wilde ik tijdens deze eerste lange reis met de mobiele studio niet voortdurend bezig zijn met mijn volledige 4×5-opstelling. Ik wilde vooral ontdekken wat er zou gebeuren wanneer ik mezelf fotografisch beperk.
In plaats van mijn Chamonix 045F-2 nam ik mijn Kalloflex 6×6 TLR mee. Een kleinere camera, maar wel eentje met een bijzonder verhaal.
Als film gebruikte ik Fomapan Creative 200, gecombineerd met een geel filter. Daarmee wilde ik de landschappen en onderwerpen van Denemarken op een andere manier benaderen dan met de klassieke kleurbeelden die je vaak van het land ziet.
De inspiratie kwam gedeeltelijk van fotograaf Michael Kenna, wiens werk en minimalistische benadering van landschap mij al langer aanspreken.
Het was dus geen poging om zijn fotografie te kopiëren, maar eerder een zoektocht naar een gelijkaardige rust in mijn eigen beelden: eenvoudige composities, sterke vormen, weinig afleiding en vooral aandacht voor licht en sfeer.
Denemarken fotograferen zonder lichtmeter
De Kalloflex heeft geen ingebouwde lichtmeter. Voor deze reis was dat echter geen probleem.
Ik wilde bewust eenvoudig werken. De combinatie van Fomapan Creative 200, een geel filter en de Sunny 16 rule gaf mij voldoende houvast om mijn belichting en sfeer te bepalen.
Denemarken fotograferen bleek dat een interessante oefening. Het land heeft veel open landschappen en vaak vrij gelijkmatige lichtomstandigheden. Daardoor kon ik mij meer concentreren op compositie, vormen en het moment waarop ik de sluiter indrukte.
De eerste indrukken van Denemarken
Tijdens de reis merkte ik al snel dat Denemarken anders was dan ik vooraf had verwacht.
Veel plaatsen zijn bijzonder goed onderhouden. Wegen, gebouwen, dorpen en toeristische locaties zijn verzorgd en vaak bijna te netjes.
Dat heeft natuurlijk zijn voordelen, maar als fotograaf die graag op zoek gaat naar ruwe, verweerde of vervallen onderwerpen, stelde het mij voor een uitdaging.
Ik moest anders gaan kijken.
Niet alleen zoeken naar verval, maar naar lijnen, vormen, structuren en contraste
En precies daar begon de Kalloflex interessant te worden, samen met Fomapan en het geel filter.
Onderwerpen die ik fotografeerde
Tijdens de drie weken passeerde ik heel wat verschillende plaatsen. Een aantal daarvan sprongen er fotografisch uit.
Mennesket ved Havet – de mannen aan zee
Aan de kust bij Esbjerg staan de bekende witte sculpturen Mennesket ved Havet, ontworpen door de Deense beeldhouwer, schilder en graficus Svend Wiig Hansen.
De vier zittende figuren zijn ongeveer negen meter hoog en kijken uit over het water van de Waddenzee.
Voor mij waren de beelden vooral interessant door hun eenvoud. Vier bijna identieke figuren, wit beton, lucht. Een onderwerp dat zich bijna vanzelf leent voor zwart-witfotografie.
Hier kwam de keuze voor de Kalloflex en het vierkante 6×6-formaat goed tot zijn recht.
De Waddenzee
Ook de Deense kust van de Waddenzee kreeg uiteraard mijn aandacht.
Het landschap is groot en open. Weinig bergen en rotsformaties, maar vooral ruimte, horizon, water en lucht. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar juist die leegte maakt het interessant.
Voor mijn manier van fotograferen was het tegelijkertijd ook een uitdaging. Ik ben gewend om zee, rotsen, architectuur en andere sterke elementen te combineren. Hier moest ik veel meer werken met minimale composities.
De rotsen van Ejerslev Havn op Mors
Op het eiland Mors kwam ik bij Ejerslev Havn, een kleine natuurhaven aan de Limfjord.
De haven ligt aan het water van de Limfjord en een lagune waar vroeger klei werd gewonnen.
Hier vond ik opnieuw wat meer van de combinatie waar ik als zwart-witfotograaf naar op zoek ben: water, structuur, gesteente en lijnen.
Het soort landschap waarin ik mij fotografisch veel gemakkelijker thuis voel.
Børglum Kloster
Børglum Kloster is een plaats met een geschiedenis die veel verder teruggaat dan het huidige kloostercomplex. Rond 1060 werd hier een bisdom gevestigd. Later werd Børglum het hoofdkloster van de premonstratenzerorde in het noorden. De huidige oude domkerk werd vermoedelijk rond 1170 begonnen en heeft in de middeleeuwen zowel als kathedraal als kloosterkerk dienstgedaan.
Voor een fotograaf is het vooral een interessante combinatie van architectuur, geschiedenis en omgeving.
Rubjerg Knude Fyr
Een van de bekendste plaatsen die ik tijdens deze reis bezocht, was Rubjerg Knude Fyr.
De vuurtoren staat op de Lønstrup Klint aan de westkust van Jutland. De combinatie van de vuurtoren, het zand, de duinen en de zee maakt dit een bijna vanzelfsprekend fotografisch onderwerp.
Maar ook hier probeerde ik niet zomaar de klassieke toeristische foto te maken.
Ik was op zoek naar een eenvoudiger beeld waarin de vorm van de vuurtoren en het landschap samen het beeld bepalen.
Den tilsandede kirke
Een ander bijzonder onderwerp was Den tilsandede kirke, letterlijk de verzande kerk.Van de voormalige kerk is vandaag vooral de toren zichtbaar. Vanaf de achttiende eeuw werd het gebouw steeds verder door het stuivende duinzand bedolven.
Ook dit was opnieuw een onderwerp waarbij geschiedenis en landschap letterlijk in één beeld samenkomen.
Lindholm Høje
Bij Aalborg bezocht ik Lindholm Høje, een van de belangrijkste Vikingvindplaatsen van Denemarken.
De begraafplaats bestaat uit honderden graven die dateren uit verschillende periodes, grofweg vanaf de vijfde tot de elfde eeuw. De grafvelden zijn bijzonder goed bewaard gebleven doordat ze eeuwenlang onder zand bedekt waren.
Wat mij hier vooral aansprak, waren de stenen vormen in het landschap. In zwart-wit worden de grafstenen bijna grafische elementen in plaats van alleen archeologische overblijfselen.
Het is opnieuw een goed voorbeeld van hoe ik tijdens deze reis probeerde te zoeken naar vormen en structuren in plaats van alleen naar bekende bezienswaardigheden.
De route van de foto’s
Tijdens de reis werden natuurlijk heel wat meer foto’s gemaakt dan alleen de beelden die uiteindelijk in dit artikel terechtkomen.
Op onderstaande kaart zie je waar de verschillende opnames werden gemaakt.
Die kaart geeft achteraf ook een interessant beeld van de reis. De foto’s vertellen niet alleen waar ik ben geweest, maar ook waar mijn aandacht tijdens de reis naartoe ging.
Sommige plaatsen leverden meerdere foto’s op, terwijl andere locaties vooral een tussenstop bleken te zijn.
Behind the scenes
Een roadtrip met een mobiele studio gaat uiteraard niet alleen over de uiteindelijke foto’s.
Onderweg gebeuren minstens evenveel interessante dingen die nooit in een fotoboek terechtkomen.
Voor dit artikel wil ik daarom ook enkele beelden uit behind the scenes laten zien.
De foto’s van de reis
Na drie weken onderweg bleef uiteindelijk een selectie beelden over die voor mij het verhaal van deze reis vertellen.
Geen klassieke toeristische reportage, maar een verzameling beelden waarin ik probeerde te zoeken naar eenvoud, structuur en sfeer.
Landschap en kust
Architectuur
Begraafplaats, en vervallen serre & reclamebord
Happy accident
Conclusie: Denemarken door een 6×6-camera
Denemarken is een prachtig land met uitgestrekte landschappen, mooie kustgebieden en een enorme hoeveelheid geschiedenis.
Maar eerlijk gezegd was het niet helemaal het land dat ik vooraf voor mijn fotografie had verwacht.
Het gedeelte van Denemarken dat ik tijdens deze reis bezocht, paste niet altijd bij mijn gebruikelijke fotografische stijl. Ik zoek vaak naar een combinatie van zee, rotsen, architectuur en verweerde of minder perfecte onderwerpen.
Denemarken is op veel plaatsen juist heel verzorgd. Daardoor vond ik minder van de rauwe onderwerpen waar ik bijvoorbeeld in Frankrijk gemakkelijk tegenaan loop.
Ook het landschap leent zich volgens mij sterk voor kleurenfotografie, zeker tijdens zonsopkomsten en zonsondergangen. Voor mijn eigen zwart-witfotografie moest ik daarom meer moeite doen om interessante combinaties van onderwerpen te vinden.
De keuze voor Fomapan in combinatie met een geel filter gaf uiteindelijk precies het effect waarnaar ik op zoek was: donkere beelden met sterke contrasten en een sfeer die de beelden een wat mysterieus en ingetogen karakter geeft.
Toch heeft deze reis mij vooral geleerd om anders te kijken.
Door mijn 4×5-camera thuis te laten en alleen met de Kalloflex op pad te gaan, werd ik gedwongen eenvoudiger te werken. Minder materiaal, minder technische beslissingen en meer aandacht voor het onderwerp.
En misschien was dat uiteindelijk precies wat deze eerste grote trip met de mobiele studio nodig had.
Ik moet dus zeker nog eens terug naar Denemarken.
Maar dan wil ik andere delen van het land ontdekken: Funen, Møn, Lolland, Falster en Sjælland staan nog op mijn lijst.
Drie weken bleken uiteindelijk veel te kort om alles te zien. En wie weet gaat de Kalloflex dan opnieuw mee.
Want één ding heeft deze reis wel duidelijk gemaakt: deze oude camera heeft haar plaats in mijn fotografie meer dan verdiend.
Reisoverzicht
| Reisoverzicht | |
|---|---|
| Dagen onderweg | 17 |
| Overnachtingen (camping / off-grid) | 15 / 2 |
| Belichte negatieven | 250 |
| Kilometers | 3000 |
| Koppen koffie | Te veel |
| Geslaagde opnames | 247 |
| Mislukte opnames | 3 |
Technische informatie
| Onderdeel | Informatie |
|---|---|
| Camera | Kalloflex 6×6 TLR |
| Film | Fomapan Creative 200 |
| Filmformaat | 120 |
| Filter | Geel filter |
| Lichtmeting | Sunny 16 rule |
| Fotografie | Zwart-wit |
| Ontwikkeling | Rodinal 1:100 – 60:00 – Semi-stand development |
| Scannen / digitaliseren | Nikon Z7II |
| Aantal gebruikte films | 20 rollen |
